Từ quan sát đến phân loại chẩn đoán

Y học thế kỷ 19 đối mặt với một vấn đề cơ bản: các bác sĩ nhìn cùng triệu chứng, nhưng mỗi người chẩn đoán khác nhau. Người nói là khí độc, người nói là thể chất yếu, người nói là xui xẻo.

Bước ngoặt xảy ra năm 1893. Nhà thống kê học Pháp Jacques Bertillon tại Đại hội Thống kê học Quốc tế ở Chicago công bố phiên bản đầu tiên của Bảng phân loại quốc tế về nguyên nhân tử vong (Bertillon Classification of Causes of Death). Điều ông làm rất đơn giản: mã hóa triệu chứng. Cùng một cơn sốt, trong mắt các bác sĩ khác nhau không còn là các bệnh khác nhau — chúng tương ứng cùng một mã, cùng một lộ trình chẩn đoán.

Bảng phân loại này sau đó được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tiếp quản, tiến hóa thành ICD (International Classification of Diseases) ngày nay. Từ 161 danh mục phiên bản đầu tiên của Bertillon, đến ICD-11 áp dụng năm 2022, đã có hơn 55.000 mã chẩn đoán. Mỗi bước tiến của y học, đều đi kèm với sự tinh chỉnh của phân loại — bệnh mới được nhận diện, lộ trình chẩn đoán mới được xây dựng.

ICD không phải để bác sĩ "nhìn kỹ hơn". Mà là để họ "đặt thứ đã nhìn thấy vào cùng một khung".

Cùng một khung mang lại hai thay đổi. Thứ nhất, các bác sĩ khác nhau khám cùng một bệnh nhân có thể giao tiếp — vì họ dùng cùng một ngôn ngữ. Thứ hai, dữ liệu từ các bệnh viện khác nhau, thành phố khác nhau, thời đại khác nhau có thể so sánh — vì phân loại nhất quán. Hai thay đổi này đưa y học từ kinh nghiệm cá nhân bước sang khoa học.

Y học mất nửa thế kỷ mới đi từ vọng văn vấn thiết cá nhân đến phân loại chẩn đoán có cấu trúc. Việc kiểm tra phản hồi của bạn hiện nay, vẫn còn dừng lại ở vọng văn vấn thiết.